UKUSI SRBIJE U SVETU

ukusi srbije

Restorani, kafane, kafići i barovi sa srpskom kuhinjom su sve rasprostranjeniji širom dijaspore

1

Srpski restoran iznad Nijagarinih vodopada

–        Gde god da su se doseljavali Srbi su prvo otvarali kafane, a potom zidali crkve. Danas u dijaspori ima registrovanih dve stotine naših ugostiteljskih objekata i još barem toliko neregistrovanih. Istraživanje se nastavlja…

 

Marko Lopušina

 

Istorija srpskih seoba kazuje, da su Srbi posle svojih domova, gde god su se naseljavali, prvo otvarali kafane i crkvene sale sa barom. Bila su to prva mesta za okupljanja doseljenika i za njihov društveni život. Za to, kako tvrdi vladika Irinej, episkop australijsko-novozelandski, postoji logično objašnjenje.

–        Kafane na crkvenom imanju i restorani u gradovima otvarani su da bi se Srbi u njima okupljali, ali i sakupljali novac za podizanje prvo groblja, a potom i hramova Srpske pravoslavne crkve – kaže vladika Irinej.

Restorani, kafane, kafići i barovi bili su prva stecišta Srba u tuđini, ali i mesta za odvijanje njihovog društvenog života. Prvi srpsku kafanu u tuđini “Kod zrna zelenog pasulja”, koja je zvanično registrovana u Beču još 1683. godine otvorio je Đura Kolčić, Srbin rodom iz Sombora. Na američkom kontinentu prve gostionice su nastale početkom devetnaestog veka. U San Francisku su postojali “Bakingem kafe” i restoran “Tadić”. U njima su se okupljali članovi Prvog srpsko-crnogorskog dobrotvornog društva i kasnije osnivači parohije Sveti Sava u Džeksonu.

Kada su iza Drugog svetskog rata ratni zarobljenici i internirci sa Starog kontinenta krenuli za Ameriku, osvajali su istočnu obalu i gradove Gera u Indijani i Čikago u Ilinoisu. Tada je u Čikagu bilo oko tridesetak srpskih kafana i restorana. U čikaškom ugostiteljstvu najslavniji su bili Miomir Radovanović i “Miomirs Serbian club”, iz kog su Amerikanci vršili tv prenose dočeka Nove godine i Zlata Maksimović i “Zlatas Beograd”, kod kojih su Amerikanci čekali da sednu za stolove.

Srpski restoran Ambar u Americi

Srpski restoran Ambar u Americi

U Nju Džersiju najpopularniji restoran je bio “Evropa”, čiji vlasnik je bio Tika Topalović, četnik poreklom iz Trstenika. Ovaj čovek je od 1947. godine dao garancije, uselio i kod sebe smestio čak 15.000 srpskih doseljenika. Istovremeno sidnejska opština Kabramata je zbog srpskih restorana, kafana, (“Šumadija”, “Avala”, “Topola”),piljara i prodavnica dobio naziv “Mala Srbija”.

Zahvaljujući pedesetak restorana koje su držali naši ljudi sredinom osamdesetih i Detroit je bio srpski grad.

Danas u dijaspori ima registrovanih oko dve stotine naših ugostiteljskih obejekata i još barem toliko neregistrovanih.

–        Restoranii  kafane sa srpskom kuhinjom su i danas neraskidivi deo naše kulture u rasejanju. Svaka crkveno-školsla opština, a njih je stotinu u dijaspori, ima svoju kuhinju i narodnu menzu, koje rade punom parom u vreme nacionalnih i verskih praznika u crkvenoj porti. Svaka srpska organizacija, kakva je na primer, Srpska bratska pomoć iz Čikaga, takođe, ima svoju salu za zabave, proslave, odnosno za jela i pića srpskog porekla. A njih je pedesetak. Tako da ako uračunamo i klubove šriom rasejanja, sigurno je da samo u tom nacionalnom okruženja ima još dve stotine srpskih kuhinja – objašnjava Gradimir Marković, nekadašnji vlasnik restorana „Skadarlija“ u Čikagu i šef kuhinje u Srpskoj bratskoj pomoći.

Ukusi Srbije koji se neguju u restoranima i kafanama ljudi našeg porekla, često se serviraju pod stranim imenima, što nije neobično, ako se zna da su osnovani i rade u Argentini, Americi, Kanadi, Nemačkoj, Australiji, Velikoj Britaniji, Skandinaviji i drugim stranim državama. To naravno ne smeta vlasnicima i majstorima njihovih srpskih kuhinja da osvajaju titule ponajboljih u kulinarstvu i ugostiteljstvu.

Miodrag Popović je u Albert Parku u Melburnu vlasnik restorana „Mediteraneo“. Dobio je plaketu Udruženja restoratera i ugostitelja Viktorije kao majstor koji priprema najbolje odreske u čitavom Melburnu. Branko Macura je sa svojim restoranom „Merlin Monro“ bio šampion sveta u pravljenju poslastica, a danas takvu titulu nosi Saša Šestić, vlasnik „One kafea“ u Kanberi, koji je svetski šampion u spremanju kafe.

U centru Temišvara restoran “Lojd” drži inženjer Javor Radovančević, u Ljubljani vlasnik lanca restorana “Portal” je Momčilo Jorgačević iz Leskovca. U Moskvi su poznati restorani “Blu elefant” i “Porto Maltese”, čiji su vlasnici divna dama Milka Kresoja i dvojica naših ljudi.

–        Za naše ljude u dijaspori kafana je uvek bila značajna institucija, tu su se sklapali dogovori, spremali pučevi, donosili zakoni, započinjale i završavale se ljubavi. Za strance naši restorani su muzeji srpske duše, mesta gde mogu da osete našu zemlju, da uživaju u vrelom mesu sa roštilja i medenjacima Šumadije – priča Dragan Matić, vlasnik restorana “Aleksandra” u Beču, inače, poreklom iz Brze Palanke.

U Vašingtonu ugled su stekli restorani „Ambar“ i „Balkan“. Američki nedeljnik “Njusvik” je “Kafanu” na Menhetnu, čiji je vlasnik Vlada Ocokoljić iz Beograda, svrstao među najbolje restorane na svetu.

–        U “Kafani” dominiraju opuštena atmosfera i odlična hrana. Osećate se kao kod kuće, što nije slučajno, jer vlasnik služi pite i salate pravljene po receptima njegove mame, tetke i bake, a srpski roštilj se sprema po kuvaru objavljenom davne 1930. godine –  napisali su novinari “Njusvika”.

Najviši restoran u Kanadi je na tornju „Skajlon“ na Nijagarinim vodopadima. Njegov vlasnik je naš čovek Đorđe Jerić. I restoran “100 maneiras” iz Lisabona ima visoku, ali portugalsku i evropsku reputaciju. Njegov vlasnik je i glavni kuvar Ljubomir Stanišić, koji ima svoju kulinarsku televizijsku emisiju. Kosta Papić je sa lancem restorana „Beogradska bašta“ u državi Ohajo, osvojio titulu vicešampiona Amerike u spremanju pilećeg paprikaša po srpskom receptu.  Slavu srpske kuhinje u SAD preneo je producent i glumac Den Tana, sa restoranom u Holivudu, gde dolaze filmske zvezde. “DenTanas” restoran je bio i akter mnogih holivudskih filmova, što je samo uvećalo njegovu legendu.

Ukusi Srbije i ugled Srbije, koji si šire svetom preko srpske kuhinje i kulinarstva jedna je od šansi za organizovano nastupanje i afirmaciju srpske kulture. Trebalo bi sve restorane, kafane, menze, kafiće i barove, sve ugostiteljske i hotelske objekte registrovati ne samo kao moguće stecište okupljanja naših ljudi, već pre svega kao destinaciju i srpski prepoznatljiv brend u svetu. Srbi u rasejanju žive u 105 država sveta, koje traba da budu sfera našeg primarnog kulturološkog uticaja.

Mapiranje i organizovana saradnja sa ugostiteljima našeg porekla, može da podstakne dve izuzetno važne aktivnosti. Jedna je, okupljanje ugostitelja radi razmene iskustava i saradnje sa maticom. A druga je izgradnja mreže restorana i kafana sa srpskom kuhinjom kao brenda koji će da podiže uglen našeg naroda i naše kulture širom sveta. Dobro je što je Uprava za dijasporu i Srbe u regionu MSP-a zainteresovana za ovaj projekat.