Slovaci su nam i braća i prijatelji

Zašto je Slovačka podržala Srbiju prilikom glasanja u Unesko

Svojim glasanjem protiv predloga da Kosovo postane član Unesko, država Slovačka je iskrazala svoju privrženost Srbiji, sa kojom već vekovima deli zajedničku sudbinu dva naroda – kaže istoričar Nebojša Kuzmanović

Marko Lopušina

Među pedeset država koje su podržale Srbiju i glasale protiv predloga Albanije da Kosovo postane član Unesko i zlosutni vlasnik srpske kulturne baštine na Kosovu i Metohiji, bila je i država Slovačka. Za dobre poznavaoce istoriijskih prilika i međudržavnih odnosa Slovačke i Srbije ovakva odluka vlasti u Bratislavi nije bila iznenađujuća.

  • Svojim glasanjem protiv predloga da Kosovo postane član Unesko, država Slovačka je iskrazala svoju privrženost Srbiji, sa kojom već vekovima ima zajedničku istoriju i zajedničku sudbinu dva naroda. Kako je srpska vojska od 16. veka branila slovačke zemlje, a potom u 19. veku zalagala se za samostalnost Slovačke i njeno ujedinjenje sa Slovenima u okviru panslovenskog pokreta, tako je i Slovačka branila interese Srbije prilikom napada NATO 1999. godine i prilikom otcepljenja Kosova 2007. godine – kaže istoričar Nebojša Kuzmanović, stručnjak za srpsko-slovačke odnose iz Novog Sada.

Kuzmanović objašnjava da pozadinu ovih političkih događaja čini zajednička sudbina dva naroda, Slovaka i Srba, koji sedam vekova prepliću svoje živote, ponajviše na na prostoru slovačke Gornje Zemlje i Vojvodine. Prvi Srbi koji su se doselili na prostor današnje Slovačke u 15. i 16. veku naselili su se u gradu Komarno.

  • Poslednji srpski despot Pavle Bakić i srpski šajkaši branili su Slovačku od najezde Turaka. Srbi su se u vreme panslavizma krajem 19. veka i tokom Velikog rata borili protiv mađarske okupacije i gušenja slovačkog naroda. U tom periodu u Bratislavskom liceju školovani su veliki srpski prosvetitelji Vuk Karadžić, Dositej Obradović, Đura Daničkić, Svetozar Miletić i mnogi drugi intelektualci, koji su udarili temelje modrene srpske kulture. I tokom Drugog svetskog rata mnogi naši ljudi borili su se sa Slovacima za oslobođenje njihove zemlje – govori ukratko istoričar Nebojša Kuzmanović.

Sa druge strane Srbija je od 18. veka postala utočište iseljenih Slovaka, koji su od 1720. počeli masovnije da se naseljavaju u Bajši, Bačkom Petrovcu, Futogu, Bezdanu, Kovačici i Staroj Pazovi. Tokom Drugog svetskog rata borili su se u sastavu 14. vojvođanske udarne brigade za slobodu Srbije. Slovaci, njih 52.750 imaju svoju Evangelističku crkvu, Maticu slovačku, Slovačko pozorište, Slovačku televiziju i radio, Slovačke narodne svečanosti, svoj Nacionalni savet i status nacionalne manjine. Uz to Kovačica i njeni slikari naivici su postali deo kutlurne baštine Srbije.

  • Slovaci i Srbi su već vekovima braća i prijatelji – tvrdi dr Nebojša Kuzmanović.

U Slovačkoj danas zvanično ima po popisu 698 Srba, a nezvanično po evidenciji administracije oko 3.500 naših ljudi. Među njima najviše je poslovnih ljudi, a sve više je naših studenata, posebno iz Vojvodine. Slovačka je njima 2010. godine dodelila status nacionalne manjine, čime je iskazala spremnost da štiti i razvija nacionalni identitet i kulturu slovačkih Srba.

  • Slažem se da su danas Slovaci i Srbi braća, jer Slovaci politički brane Srbe od amerikanizacije, ali i od albanizacije Kosova i Metohije. Srbija podržava nezavisnu politiku Slovačke. Mi Slovaci i Srbi se zajedno borimo za demokratska prava malih država i naroda u velikoj Evropi – izjavio je za “Novosti” akademik Jan Jankovič, slavista iz Bratislave koji je napisao desetine knjiga o srpskoj književnosti i političkih esejista o Srbima.

Akademik Jankovič nas podseća da su Slovaci i Srbi zajedno u Slovačkoj 1999. godine protestvovali protiv NATO bombardovanja srpskog naroda, da su 2013. godine organizovali demonstracije protiv albanskih nacionalista. Da se u Slovačkoj svake godine organizuju izložbe o stradanjima srpskog naroda, o Nikoli Tesli, konferencije o srpsko-slovačkim odnosima i Dani srpske kulture, koje realizuje Udruženje Srba u Slovačkoj.

  • Pre tri godine lokalna vlast u Trnavi je odlučila da obnovi prvu srpsku pravoslavnu crkvu Svete Trojkice, koja je podignuta u 17. veku, u vreme posete patrijarha Arsenije Trećeg čarnojevića ovom gradu. A do kraja godine u selu Veliki Međer na obnovljenom Srpskom groblju postavćemo zajedno mermerne ploče sa imenima sahranjenih Srba iz Velikog rata – ospuje nam međusobnu saradnju Stane Ribič, previ čovek slovačkih Srba.

Odlične odnose Slovačke i Srbije utrvdili su i Tomislav Nikolić, predsednik Srbije i Ivan gašparević, predsednik Slovačke, kog je naš predsednik 2013. godine prilikom posete Bratsilavi odlikovao Ordenom republike Srbije za zasluge u razvijanju i učvršćivanju miroljubive saradnje i prijateljskih odnosa između dve zemlje.

  • Tom prilikom predsednik Slovačke je istakao da Slovačka kao država daje svoju podršku Srbiji u borbi za nezavistan i demokratski put, ne priznaje nasilno odvajanje pokrajine Kosovo i Metohija i podržava zvanični Beograd na putu u EU. To je politička osnova na kojoj Srbi u Slovačkoj i Srbiji sa Slovacima grade prijateljstvo. Razvijajući naše prijateljstvo Slovačka je održala svoju reč i podržala Srbe u Unesku. Zbog toga smo mi Srbi u Slovečkoj posebno srećni– rekao nam je Stane Ribič, predsednik Udruženja Srba u Slovačkoj, koji je ovih dana predložen Kabinetu predsednika Srbije za odlikovanje.

 

Antrfile

DVA NARODA – JEDNO SRCE

  • Kada je Slovačka bila slaba jedno su joj Srbi pomagali. Kada se Srbija našla u nevoji mi smo pomogli Srbima. Zbog tog nesebičnog prijateljstva mi u Slovačkoj imamo običaj da za Slovake i Srbe kažemo da su to dva naroda, a jedno bratsko srce – tvrdi Jan Janković, slovački akademik iz Bratislave.

 

Antrfile

EVROPSKA POVELJA

  • U poslednjih pet godina Slovačka je donela četiri istorijski važne odluke u svojim odnosima prema Srbiji. Nije priznala tzv. nezavisno Kosovo. Srbima u svojoj zemlji je priznala status nacionalne manjine, a srpski jezik uvrstila u Evropsku povelju jezika nacionalnih manjina. – kaže Stane Ribič, predsednik Udruženja Srba u Slovačkoj.