ZAHARIJE ORFELIN – ZAČETNIK SRPSKE ŠTAMPE

1-mladen-bulut-predsednik-dnv-a-otvara-skup

 Mladen Bulut, predsednik DNV-a otvara skup.

U predivnom (i adekvatnom ambijentu teme skupa) – Spomen biblioteci gimnazije u Sremskim Karlovcima, Društvo novinara Vojvodine organizovalo je u subotu, 28. januara naučno-stručni skup posvećen životu i delu Zaharija Stefanovića Orfelina pod nazivom „Zaharije Orfelin – njegovo doba i počeci srpske štampe.

2-zaharije-orfelin-slovensko-vlaska-kaligrafija-iz-1778-godine

Zaharije Orfelin Slovensko-vlaška kaligrafija iz 1778. godine.

Zaharije Orfelin (1726-1785), poznati srpski književnik, autor prvog srpskog bukvara (1767), štampar, bakrorezac i kaligraf, je još 1768. godine u Mlecima (Venecija) pokrenuo prvi srpski časopis „Славеносербскиј магазин“. Upravo ta činjenica je navela organizatore skupa – Društvo novinara Vojvodine da se, između ostalog, otvori pitanje da li je Dimitrije Davidović tvorac srpske štampe ili se odgovor nalazi mnogo godina ranije. Uostalom, o Orfelinovom značaju (koji je jedno vreme živeo i radio upravo u Sremskim Karlovcima) svojevremeno su o njegovom doprinosu za srpsku književnost, štampu, kaligrafiju i mnoge druge oblasti, govorili Jovan Skerlić i Dositej Obradović. Oni su isticali da su baš takvom vremenu bili neophodni takvi stvaraoci spremni da začnu temelje nacionalne kulture novog perioda.

3-detalj-sa-skupa-o-orfelinu

Detalj sa skupa o Orfelinu.

Kao što je poznato, Orfelin je, pored ostalog, nastojao da mnoga njegova dela dođu što većeg broja čitalaca, stoga je štampao, pored ostalog, svoje pesme kao zasebne knjižice. Ta, njegova poezija je bila odraz vremena, tadašnjih političkih i kulturnih dešavanja i izraz društvene klime srpskog naroda u Ugarskoj.

4-zajednicki-snimak-predavaca-skupa

Zajednički snimak predavača skupa.

Inače,veliki doprinos i značaj Orfelina se poštuje u Novom Sadu, gde je preminuo 1785. godine,tako na Novosadskom sajmu na Salonu knjiga se uručuje nagrada „Zaharije Orfelin“ za najbolje likovno izdatu knjigu,postoji kulturna grupa „Krug Ofelina“, Udruženje učitelja Vojvodine ima školu kaligrafa i nagradu „Orfelin“, postoji izdavačka kuća „ Orfelin“…

 

5-zaharije-orfelin-zapis-1777-godine

Zaharije Orfelin – Zapis 1777. godine.

Učesnici ovog naučno-stručnog skupa sagledali su život i stvaranje Orfelina iz različitih uglova, a brojnost i kvalitet radova opravdali su očekivanja organizatora skupa.

6-knez_lazarorfelinov-bakrorez-1773

Knez_LazarOrfelinov-bakrorez-1773

Na skupu su obrađene sledeće teme ovih autora: „Dug stvaralaštvu Zaharija Orfelina“ –  Lazar Ćurčić, istoričar književnosti, „Politički status Srba u Austrougarskoj monarhiji u 18. veku“ – prof. dr Vladan Gavrilović sa katedre za istoriju novosadskog Filozofskog fakulteta, „Zaharije Orfelin kao kancelist Karlovačkog Mitropolita gde je stanovao i radio za svog boravka u Sremskim Karlovcima“ – dr Žarko Dimić, „Sukobi u Karlovačkoj Mitropoliji u vreme Pavla Nenadovića“ – prof. dr Nenad Ninković, katedra za istoriju Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, „Preispitivanje Orfelinove porodične biografije“ – prof. dr Branislav Todić, „Orfelinova biblioteka“ – dr Čedomir Denić, „Zaharije Orfelin i njegovo doba“ – Darko Paripović, istoričar, „Orfelinovi bakrorezi formulari matičnih knjiga“ – Borivoje Čalić, bibliotekar i istraživač, „Crkveno pojanje u drugoj polovini 18. veka u Karlovačkoj Mitropoliji“ – mr Predrag Miodrag, „Orfelin – preteča i rodonačelnik srpske štampe“ – Mladen Bulut, predsednik Društva novinara Vojvodine.

 

                                     Tekst i fotografije: Radomir Čubranović