Srbi na Tasmaniji, najudaljenijem našem mestu na svetu

ŽIVOT NA OSTRVU JABUKA I TASMANIJSKOG ĐAVOLA

hobart-prestonica-srba-na-tasmaniji

Hobart prestonica Srba na Tasmaniji.
– Daleko od zavičaja naši ljudi su pronašli svoju novu Bosnu, Srbiju i Hrvatsku. Uspeli su da ubede tasmanijske vlasti da za Vidovdan na Zidu prijateljstva u Hobartu istaknu srpsku zastavu – kaže Milutin Ivković najpoznatiji Srbin iz tih krajeva.

Marko Lopušina

Televizijske vesti su nedavno objavile da je jedan Srbin otvorio u Tasmaniji farmu za uzgajanja “tasmanijskog đavola”, kako tamošnji narod nazivaju malo divno stvorenje sa užasno jakim i drečavim glasom.
– Tasmanijski đavo je proždrljivac jako koristan za čišćenje životne okoline od raznog vrsta životinjskog i drugog smeća. Nažalost ove životinje stradaju od kancera, pa sam odlučio da ih lečim – izjavio je tom prilikom Milan Zbiljić, poslovni Srbin iz Australije i žitelj Tasmanije.
Tako su Srbi došli u javnost na ovom udaljenom ostrvu. Tasmanija se nalazi na granici između Tihog i Indijskog okeana, na putu prema južnom polu Antartiku. Površina ostrva iznosi 67.800 kvadratnih kilometara i ima oko pola miliona stanovnika. To je danas najmanja i najmlađa australijska država. Udaljena je od Srbije 25.000 kilometara. Zemlja je poznata po tasmanijskom đavolu, maloj i proždrljivoj životinji, svaštojedu, koji se strašno dere. Zbog tog drekavca u Sidneju postoji izreka “da ljudi sa Tasmanije imaju na rukama šest prsta i da su dvoglavi”.
Tasmanija je lepa zemlja. Nema industriju, ali je poznata po planatažama jabuka i grožđa, pa se zato ova zemlja i naziva Ostrvo jabuka. Ima oko 600 Srba danas.

milutin-i-mara-ivkovic-iz-hobarta

Milutin i Mara Ivković iz Hobarta
– U Tasmaniji su neki naši ljudi pronašli svoju novu Bosnu, Srbiju i Hrvatsku. Pored grada je i planina Velington sa vrhom od 1.270 metara koja iseljenike kada se zabeli od snega, podseća na stari kraj.Većina naših ljudi na ostrvu su radnici, koji su se okućili i sanjaju da obiđu svoj zavičaj. Ima i dvadesetak uspešnih biznismena – tvrdi Božana Živković, koja živi u Hobartu.
Prema podacima Nikole Ivkovića, predsednika jedinog srpskog udruženja “Nikola Tesla”, prvi Srbin koji je naselio Tasmaniju u početkom 20. veka bio je Drago Borojević, poreklom iz Krajine.
– Njegovi potomci imaju benzinsku pumpu u Hobartu i imanje Lonceston na severu Tasmanije – objašnjavao nam je Nikola Ivković – Prvi veliki talas naših doseljenika stigao je na Ostrvo jabuka sa prostora Kraljevine Jugoslavije i iz nemačkih logora od 1948. i trajao je do kraja pedesetih. Od starih emigranata na Tasmaniji dugo je živeo Nedeljko Prodanović, brat po majci Nikole Kalabića, četničkog komandanta Draže Mihailovića. Prodanović je na ostrvo došao iz nemačkog zarobljeništva i ostao. Imao je 96 godina, živeo je kod sina Milana Prodanovića i bio je najstariji Srbin u Tasmaniji. Borio se sa nama zajedno do poslednjeg dana života da očuvamo i razvijemo Srpsku zajednicu. Slava mu!
TITOVI ISELJENICI
Osamdesetih godina 20. veka nova generacija doseljenih migranata je stvorila Jugoslovensku zajednicu. Osnivač je bio tadašnji jugoslovenski konzul. Zvanično ova zajednica je formirana 1985. godine, a njeni prvi članovi su bili Mirko Kneževeć, Lazar Divković i, kažu, Ljubinko Jovanović. Samo jedan Hrvat je bio član ove Jugoslovenske zajednice.
Neki Srbi tvrde da je zajednicu napravila Služba državne bezbednosti Jugoslavije, da bi preko članova prikupljala podatke o Srbima. Zajednica je organizovala piknike na kojima su se okupljali Jugosloveni, taj Hrvat, Slovenci, Srbi i drugi narodi. Najviše ih je na tim jugoslovenskim skupovima sa roštiljom bilo dvadesetak do tridesetak.
Dešavalo se da neko iz Jugoslovenske zajednice dojavi emigrante Jugoslaviju, kada naši aktivisti krenu u otadžbinu, pa su ih tamo hapsili i saslušavali „šta to radi emigracija“. Hapšeni su, na primer, i Nikola Ivković, ali i Stevan Milanović, njegov prijatelj iz Bijeljine.
– Optuživan sam od jugoslovenske tajne službe da idem u crkvu. Pokazali su mi fotografski snimak, koji je načinio neki član Jugoslovenske zajednice – priseća se Nikola Ivković – Inspektor mi je pretio rečima: „Moli boga, što je sada drugo vreme. Da je Tito živ vidio bi ti svoga boga!” Odgovorio sam mu: “Ne znam šta ti to znači, ali fala bogu da Tito nije živ”!
Novo, treće doseljavanje Srba na Ostrvo jabuka počelo je od poslednjeg rata 1992. i trajao je do 2001. godine, kada je došao poslednji izbeglica iz Republike Srpske Krajine. U tom periodu su stigli članovi porodica Pantelije Đekanovića, Milutina Ivkovića i kasnije familija Nikole Đekanovića.
– Na Tasmaniji prema poslednjem popisu u Hobartu živi oko 580 Srba, a u drugim gradovima oko 100, pa nas je ukupno bilo skoro 300– pohvalila se
Mara Ivković, aktivista Srpskog udruženja “Nikola Tesla”:
ODLAZAK IZ TUZLE
Kako su ona i njena porodica stigli na najudaljenije ostrvo naseljeno Srbima govori njen muž Milutin Ivković, poreklom iz Tuzle. On je danas odlikovani penzioner i vlasnik posebne Povelje Tasmanije za društveni rad.
– Na Tasmaniju sam stigao 30. oktobra 1993. godine. Ovde sam pohađao Školu engleskog jezika za odrasle, završio koledž TAFE i radio sam u više firmi na Tasmaniji – priča Ivković, koji danas radi u firmi “Kontinental” – Tada je postojala samo Jugoslovenska zajednica, koja je tražila da državni radio program ne bude srpski, već samo “jugoslovenski”.
Neki Srbi su se u ovom periodu doselili sa kontinenta, jer Tasmanija ima izvanredne uslove za školovanje doseljenika. Tasmanija ima tri univerziteta i mnogo koledža. Sam život na Ostrvu jabuka, koje je udaljeno od kopna Australije 240 kilometara i pomalo izolovano, primorali su Srbe da brže i bolje uče engleski i druge akademske predmete. O tom ostrvskom fenomenu priča Danijela Ivković, koja je ovde doktorirala:
– Ljudi koji su se doselili sa kontinenta iz Liverpula, Dandenonga ili Melburna slabije govore engleski, jer su živeli u srpskoj koloniji, okruženi našim ljudima. Pri rešavanju svojih problema, uvek su se oslanjali na pomoć Srpske zajednice i engleski im nije bio nužan. Ovde toga nema. Najbolji način života na Tasmaniji je da se “naoružaš” dobrim znanjem engleskog i da kucaš na sva vrata gde se nudi posao.
Među Srbima ima mlađeg, ali dosta i starijeg sveta. Mlade predstavlja četvrti Ivković Dalibor, rođen u Travniku 1973. godine, danas uspešan menadžer. Mala srpska zajednica u Hobartu okuplja se jednom mesečno uz roštilj, da se ljudi druže, ispričaju, reše neke zajedničke probleme, ali i da prikupljaju pomoć za ugrožene zemljake u otadžbini. Organizator ovog okupljanja je Tasmanijska srpska zajednica “Nikola Tesla”.
– Priča o TSZ „Nikola Tesla“ je dosta neobična, jer mi smo prvo osnovali Srpski radio Hobart, a tek potom ovu srpsku zajednicu – kazuje Milutin Ivković, koji je hteo da Srbi imaju srpski, a ne jugoslovenski radio na Tasmaniji.
Ideja za Srpski radio program je rođena krajem 1994. godine. Osnivač Milutin ivković je četvrt veka bio glavni urednik i voditelj. Kćerka osnivača Danijela Ivković kaže da se u ovaj radijski posao uključila iz inata.
– Tasmansko-srpska zajednica “Nikola Tesla” registrovana je kao humaniterna organizacija koja može da sakuplja pomoć i šalje gde je potrebna. Imala je najviše 120 aktivnih članova, danas ih je upola manje – kaže Milutin ivković – Prva pomoć u iznosu od 2.500 dolara upućena je Domu za napuštenu decu u Banji Koviljači. Iste 1995. godine, kada je okupirana RS Krajina i došlo do egzodusa srpskog naroda, pomoć od 3.500 dolara upućena je preko humanitarne organizacije “Čovekoljublje”, koja je bila ovlaštena da sakuplja pomoć za te unesrećenike – kaže gospodin Milutin Ivković.
Među aktivistima je i njegov brat Nikola. Tuzlak , koji se školovao za metalostrugara i radi u Sarajevu. Otišao na rad u Nemačku. Zbog političkih neprilika u otadžbini 1966. godine emigrirao u Australiju. Aktivni je član Srpske zajednice „Nikola Tesla“, u kojoj su aktivisti i njegov sin Đorđo i ćerka Danica, zaposlena u Ministarstvu zdravlja Tasmanije. Nikola Ivković bio je posebno aktivan u SPC i u Odboru za prihvat izbeglica.
Ivkovići su prave patriote, koje na Tasmaniji biju svoju srpsku, ali i porodičnu bitku. Kako su im članovi familije stradali u Jasenovcu tokom Drugog svetskog rata i kako su i na petom kontinentu imali bliske susrete sa ustašama, Ivkovići se i danas bore sa njima, ali preko radija i preko srpske kolonije. Uspeli su d a ubede tasmanijske vlasti da za Vidovdan na Zidu prijateljstva u Hobartu istaknu srpsku zastavu.
TESLA KAO UJEDINITELJ
Od tada je TSZ “Nikola Tesla” ima u svom sastavu Srpski radio program Hobart, Školu srpskog jezika “Vuk St. Karadžić”, Šahovski klub “Dg3”, Odbor za doček izbeglica, Odbor za pomoć starijima, Odbor za pripremanje zabava i slava, kao i Odbor za verska pitanja “Časni Krst”. Sve ove organizacije su finansijski nezavisne jedna od druge.
TSZ “Nikola Tesla” ima svoju krsnu slavu Sveti Sava. Tada u gostima ima i preko 50 ljudi. Svakog 28. juna se obeleževa Vidovdan kada se u centru Hobarta, podiže zastava Kraljevine Srbije. Po uspostavljanju mira u u Republici Srpskoj TSZ “Nikola Tesla” odazvala se apelu Eparhije australijsko-novozelandske i prihvatila da stipendira četvoro dece, ratne siročadi, sa područja Eparhije tuzlansko-zvorničke.
Kako to biva u srpskom narodu Crkvu i zajednicu na Ostrvu jabuka najviše pomažu najuspešniji Srbi. Njih nema mnogo, ali su oni uvek spremni da pomognu. Jedan od njih je Milan Višački, vinogradar, poreklom iz Banata, koji je oženjen sa Šeron, sa kojom ima dve kćerke. Vlasnik je vinarije i turističkog placa “Panorama”, na kome nudi uživanje u prirodi i njegovim vinima. Na poslednjem druženju članova TSZ “Nikola Tesla” i gazda Višacki su poklonili novac fondu za pomoć srpskom narodu.
Višački je sedamdesetih godina došao i počeo kao kao auto-limar. Njegov deda je imao vinograd u Vršcu, pa je i Milan Višački sa roditeljima i bratom kupio i vinograd jednog Mađara, dokupio još zemlje i posadio lozu. Svako njegovo bure vina danas vredi 40.000 dolara. Vino izvozi u Singapur, Kinu i Kanadu. A australska državna avio-kompanija “Kvantas” toči vino Milana Višačkog svojim putnicima.
U ovom kutku Petog kontinenta najbogatiji Srbin bio je, kažu naši ljudi, Žika Jeftić. Oženio je Jevrejku iz Nemačke, koja je dobila ratnu odštetu, pa sada imaju u vlasništvu dvadesetak kuća solidne vrednosti. Jeftić je došao u Australiju iz zarobljeništva i radio je decenijama kao trgovac. Sad je u penziji i lepo živi od rente i kamate. Putuje po svetu, a često i u Srbiji. Inače, Žika Jeftić ima sina lekara, ali obojica nisu mnogo sa Srbima.
Danas najpoznatiji Srbin na Tasmaniji je Endrju Nikolić, koji je kao doseljenik sa 19 godina pristupio u Vojsku Australije. Završio je Komandno-štabnu školu, Vojni koledž na Filipinima, Ratni koledž u SAD, Mirovni kurs UN i australijski Institut za direktore kompanija. Bio je vojni predavač na Univerzitetu Adelaid, u Kraljvskom vojnom koledžu i Padobranskoj školi. Bio je komandant specijalne jedinice „Crvene beretke“ (2001). Služio je u misijama UN u Izraelu, Siriji, Južnom Libanu i Iraku (2005). Od 2008. do 2011. radio je kao prvi sekretar u Ministarstvu odbrane Australije. Ima i dve fakultetske diplome iz društvenih nauka i umetnosti i tri magistrature iz menadžmenta, međunarodnih odnosa i strateških studija. Autor je studija Iran and the United States : Interests, Options, Consequences (2007) i HADR: in search of low-cost innovative solutions (2013). Član je Liberalne partije i poslanik u Parlamentu Australije. Dobitnik je 12 odličja: Medalje UN, Medalje Australije, Medalje Ujedinjenog Kraljevstva.
I mlada generacija Ivkovića se uzdigla na australijski nivo, prateći porodičnu tradiciju u obrazovanju. Jer, ako su nekada Ivkovići u Tuzli bili najškolovanija familija, danas su to i u Tasmaniji. Mlada Danijela Ivković iz Hobarta je 2010. godine doktorirala. Kako je radila kao član obezbeđenje guvernera Petra Undervuda, prvi čovek Tasmanije je priredio svečani prijem povodom doktorske titule svoje mlade srpske saradnice.

Antrfile

BITKA ZA PORODICU
Kako su im članovi familije stradali u Jasenovcu tokom Drugog svetskog rata i kako su i na petom kontinentu imali bliske susrete sa ustašama, Ivkovići se i danas bore sa njima, ali preko radija i preko srpske kolonije

Antrfile
SRPSKI POLITIČAR
Na Tasmaniji član Liberalne partije i poslanik u Parlamentu Australije je Srbin sa australijskim imenom – Endrju Nikolić. Rođen je u Srbiji 1961. godine kao Aleksandar. Sa 19 godina, kada se odselio sa roditeljima na peti kontinent. Kao političar je tokom 2014. godine i kasnije u više navrata je diskusiju o pomoći srpskom narodu u Srbiji i BiH.