Srbi su osvojili Državnu operu Beča

Imenovanje dirigenta Bogdana Roščića za direktora glavne austrijske opere nastavak je bogate tradicije nastupa srpskih umetnika u ovoj svetskoj kući ozbiljne muzike

Kada je još 2017. godine ministar kulture Tomas Drozda saopštio da je Vlada Austrije odlučila da jedan Srbin, dirigent Bogdan Roščić preuzme kao direktor Državnu operu u Beču početkom sezone 2020. godine, srpska kolonija je bila ponosna i jako zadovoljna. Niko u Austriji od naših ljudi nije ni sanjao da jednog dana Srbin može da vodi jednu od najpoznatijih svetskih opera.
Bogdan Roščić za par nedelja preuzima rukovodeće mesto u čuvenoj Bečkoj operi. Napravio je plan i program rada sa ciljem da očuva i razvije ugled ove vrhunske kulturne institucije. Roščić je Beograđanin koji živi u Njujorku i Beču. Rođen je 1964. godine . Kada se njegova porodica 1974. preselila u Linc, završio je tamo srednju školu. Dipolomirao je filozofiju i muzikologiju na Univerzitetu u Beču 1989. godine.

42a-becka-drzavna-opera

Bečka državna opera.

– Radio sam kao novinar i urednik u kulturnoj rubrici bečkog lista “Prese”, a zatim na austrijskoj Radio stanici “O3”sam bio muzički direktor i potom glavni urednik. Moja sestra Doroteja Dodo Roščić je urednica zabavnog programa državne austrijske televizije ORF i jedna od najpoznatijih bečkih voditeljki. Do 2006. godine radio sam na direktorskim mestima u muzičkim kućama ORF, “Universal Music”, “Deutsche Grammophon” u Hamburgu – opisivao je svoj životni put novinarima Bogdan Roščić.
Bio je jedno vreme u Londonu direktor klasične muzike u izdavačkoj kompaniji “Decca”. Godine 2007. došao je na čelo Odeljenja za klasičnu muziku kompanije “Soni” u Njujorku, koju je doveo u rang druge po veličini svetske muzičke kompanije. Prijavio se 2016. godine na konkurs za direktora Bečke državne opere i pobedio.

42a-bugarinovic-melanie_operska-pevacica

Bugarinović Melanie_operska pevačica.

Tragovi srpskog muzičkog života stari su više od dva veka.
Kako je utvrdio akademik Dejan Medaković, začetci srpske muzike u carskom gradu primećeni su davne 1847. godine u kafani “Šperl”.
– U njemu je održan koncert na kome su učestvovala dva slovenska hora. Svirala je vojna kapela. U takvoj atmosferi, pojavio se mladi kompozitor Kornelije Stanković, koji je muzičko obrazovanje sticao od 1851. u privatnoj bečkog školi profesora Simona Sehtera. Kornelije je bio najzaslužniji da je 1861. godine u Sali Muzičkog društva, održan koncert srpske duhovne muzike u čast podizanja srpske pravoslavne crkve – zapisao je Medaković.
Akademik navodi da su muzički život bečkim Srbima, na svoj način, udahnuli i Petar Krstić (1877-1957), kompozitor i dirigent; muzički pedagog, koji je završio studije kompozicije na Konzervatorijumu u Beču, učestvovao na srpskim igrankama i vodio crkveni hor, kao i Petar Stojanović (1877-1975), kompozitor i violinist. Stojanović je u Beču diplomirao kompoziciju na Konzervatorijumu. Bio je kasnije profesor Muzičke akademije u Beogradu i autor simfonijske poeme „Sava” i „Smrt junaka”.

42b-olivera_miljakovic-druga-levo-iza-scene-becke-opere-sa-kolegama

Olivera_Miljaković druga levo iza scene Bečke opere sa kolegama.

– Značajna je bila i pojava Toše Andrejevića Australijanca (1852-1931), poreklom iz Rume, koji je kao dirigent, kompozitor i fogotista bio saradnik društva “Zora”. U analima bečkog muzičkog života, pominjani su i vrsni violinista Vladislav Milićević, violinista Dragomir Krančević, poreklom iz Pančeva, kao i Josif Marinković (1851-1931), kompozitor i horovođa. Završio je Orguljašku školu u Pragu i slušao studije muzike na Univerzitetu u Beču – nabrajao je akademik Dejan Medaković.
Na prelazu između dva veka, Beč je postao ishodište muzičkog života Srba, jer su se na Konzervatorijumu školovali i prvi naši operski pevači, bas Žarko Savić (1861-1930), sopran Sultana Cijukova Savić (1871-1935), solistkinja opere Sofija Sedmakova (1901), i bas Nikola Zec (1883-1958), koji je od 1915. godine bio prvi čovek srpskog porekla prvak bečke Državne opere.
– Sa muzičkim životom u Beču bio je povezan i književni istoričar Tihomir Ostojić, koji se pored studija na Filozofskom fakultetu bavio i dirigovanjem u omladinskom društvu “Zora” – tvrdio je Dejan Medaković, koji je pomenuo i Vladimira Đorđevića (1869-1938), kompozitora i folkloristu i srpsko zanatsko pevačko društvo “Takovo”, osnovano 1900. godine u Beču.
Rođeni u 20. veku, a studirali u Beču, bili su i muzički stvaraoci Marko Tajčević (1900-1984), Stanoje Janković (1905-1986), operski i koncertni pevač, nekadašnji član Državne opere u Beču i autor kompozicija. „Seoska lola”, „Markova sablja”, horskih pesama „Što ćutiš, ćutiš, Srbine tužni” i uvertira „Kosovo”, „Srpkinja”, kao i Ilija Marinković (1916- ?), kompozitor i dirigent.
Publicista Zoran Anđelković iz Beča navodi u svom “vremeplovu” da su se u austrijskoj prestonici školovali i nastupali velikani ozbiljne muzike i srpske operske scene, rođeni s početka 20. veka, kao što su Miroslav Čangalović (1921-1999.), operski i koncertni pevač, bas, Biserka Cvejić (1923- ), istaknuta operska pevačica, mecosopran, Branko Karakaš (1930-2014), kompozitor, pisac, muzikolog, režiser, kritičar i prevodilac; doktor filozofije koji je u novije vreme živeo i stvarao u Beču.
Radmila Bakočević (1933. ), proslavljena operska solistkinja, sopran, koja je mnogo puta gostovala u Bečkoj državnoj operi.
– Olivera Miljaković (1934), znamenita operska i koncertna solistkinja, dugogodišnja stalna članica Bečke državne opere, muzički pedagog, umetnica koja je imala niz velikih ostvarenja u saradnji s čuvenim dirigentima širom sveta bila je fascinantna osoba – svedočio Zoran Anđelković, koji je sa ovom umetnicom pravio u leto 2011. intervju u Beču.
– Na moje pitanje – pisao je Anđelković – da mi navede nekoliko imena naših solistkinja i solista, koji su dali značajan doprinos Bečkoj operi, operska diva Olivera Miljaković je uz vidno poštovanje ličnosti čije ime želi odmah da saopšti, izjavila: Biserka Cvejić. Bila je 19 godina stalna članica Bečke državne opere.
– Koliko ste Vi dugo članica Bečke opere?
– Trideset i dve godine – odgovorila je.
– Pa, Vi ste onda doajen Bečke državne opere?
– Ne, doajen je Biserka Cvejić – uzvartila je Olivera iz duše – posvedočio je Zoran Anđelković.
Biserka Cvejić je bila solista Opere Narodnog pozorišta u Beogradu, zatim Bečke državne opere od 1960. godine i potom stalni gost Metropoliten opere u Njujorku. Osvojila je svetsku publiku ulogom “Karmen” i dobila Orden legije časti 2001. godine.
Olivera Miljaković je nosilac jednog od najvećih odlikovanja države Austrije i iznad svega žena velikog i nesebičnog srca. Rođena je u Beogradu, a sa osamnaest godina počela je da studira solo pevanje na Muzičkoj akademiji, uporedo sa studijama istorije umetnosti i jezika na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Godine 1961. postala je član ansambla Opere Narodnog pozorišta u Beogradu i tamo je ostala sve do 1963. kada je rešila da karijeru nastavi u Beču. O razlozima odlaska u inostranstvo je jednom prilikom govorila.
– Radilo se o tome da mi ništa nisu davali da pevam. Nikada nisam bila opredeljena, niti sam ikada u životu poželela da uđem u neku partiju i to je bio razlog takvog odnosa prema meni u Beogradu. Rešila sam da sreću okušam u Beču i tamo sam primljena posle audicije – pričala je Olivera Miljaković.
I tako potom se proslavila u svetu. Njenu karijeru obeležili su brojni koncerti i gostovanja u vodećim operskim kućama Evrope, Sjedinjenih Američkih Država, Južne Amerike i Japana. Nastupala je sa najvećim svetskim dirigentima, učestvovala u televizijskim realizacijama mnogih opera i opereta i snimala je ploče za najpoznatije muzičke kuće u svetu. Najviše je poznata kao interpretator dela baroknih majstora.
Pre trideset godina Olivera Miljković je postala profesor solo pevanja i na put je izvela mnoge učenike kojima je nesebično pomagala tokom školovanja. Koncerte sa svojim studentima daje već šesnaest godina.
Od 1987. do 1991. godine bila je profesor operskog studija Bečke gradske opere, držala je seminare i majstorske klase za vokalnu tehniku i interpretaciju u Grčkoj, Francuskoj, Australiji, Japanu, Rusiji i Belorusiji. Vrhunac u njenoj karijeri verovatno je jedno od najvećih državnih priznanja Austrije – Srebrni orden časti za zasluge na polju kulture, umetnosti i nauke.
– To je u svakom slučaju jedan veliki gest, ali mislim da o tome ne bi trebalo javno da se govori. Sve je počelo s ratom u Hrvatskoj kada sam potrešena tamošnjim zbivanjima, rešila da održim humanitarni koncert u Beču. Pomagala sam izbeglicama i deci koja su preživela ratne traume – govorila je Olivera Miljaković.
Tokom svih ratnih godina na prostorima bivše SFRJ, ona se maksimalno angažovala da pomogne i studentima koji su sa ovih prostora došli na studije u njenu internacionalnu školu solo pevanja.

Prva Srpkinja u Bečkoj operi

Jedna od najpoznatijih operskih kuća na svetu, građena je od 1861. po nacrtima dvojice bečkih arhitekata, Augusta Sikarda fon Sikardsburga i Eduarda van der Nila, u stilu neorenesanse. Opera je svečano otvorena 15. maja 1869. godine, izvođenjem Mocartove opere “Don Đovani”. Kako je rekla sama operska diva Olivera Miljaković, Bečka državna opera je “davnašnjih godina živela od slovenskih glasova”:
– Posle Južnih Slovena prispeli su Italija i Španci. Tokom šezdesetih godina zapaženi su “američki glasovi”, a potom su se opet pojavili Česi, Poljaci i Rusi. Iz krugova Južnih Slovena posebno ističem Zinku Kunc Milanov, Senu Jurinac, Antona Dermotu i druge soliste. Ukazujem i na doprinos dirigenta Klobučara, pijanistkinje Jasmine Stančul i drugih – nabrajala je profesorka Olivera Miljaković.
Anđelković se potrudio i napravio listu šezdeset južnoslovenskih i srpskih umetnika koji su bili stalni članovi ili gostujući solisti Bečke državne opere.
Na toj listi prva je Zlata Đurenac, dramski sopran, koja je pevala od 1905. godine do 1939. godine. U to vreme pojavio se Nikola Zec, bas (1915-1940), a stigla je Melanija Bugarinović, mecosopran, koja je nastupala od 1938. do 1942. godine.
– Melanija Bugarinović je rođena u Beloj Crkvi 1903. godine. Kao izuzetan muzički talenat pevala je u crkvenom horu, pohađala je privatne škole za solo pevanje i završila Muzičku školu u Temišvaru. Sa 17 godina primljena je u operu Narodnog pozorišta u Beogradu. Bila je prva Srpkinja koja je dobila stalni angažman u Bečkoj državnoj operi, treća pevačica iz Srbije koja je pevala na Bajrojtskim svečanostima, jedna od retkih naših umetnica koja je tumačila Vagnerove likove na nemačkim scenama.
Gostovala je u Bukureštu, Beču, Berlinu, Augzburgu, Minhenu, Vizbadenu, Bazelu, Cirihu, Ženevi, Lozani, Budimpešti, Pragu, Temišvaru, Monte Karlu, Moneu, Parizu, Firenci, Sofiji, Varni, Gracu, Atini, Aleksandriji, Kairu, Moskvi, Lenjingradu, Minsku, Veneciji – opisao je Zoran Anđelković.
Kao dobrotvorka, svu pokretnu i nepokretnu imovinu poklonila je 1978. gradu Novom Sadu, uz uslov da se osnuje Fond za unapređenje vokalne umetnosti mladih “Melanija Bugarinović i ćerke Mirjane Kalinović Kalin”, koji će stipendirati talentovane učenike srednje muzičke škole i studente Akademije umetnosti, vokalnog smera i pijaniste-korepetitore, kao i da organizuje manifestacije mladih vokalnih umetnika u oblasti klasične muzike. Živela je u Beču, gde je preminula1986. godine.
Pored nje, u Bečkoj državnoj operi nastupali su dramski sopran Zlata Ćurenac od 1905. do 1939. godine, sopran Danica Ilić 1944, godine, 1945, godine i 1952. godine, Karola Jovanović (1911-1932), Georgina fon Milinković (1941-1944, zatim 1959-1963.), bas Tomislav Neralić (1943/44. i 1945 – 1957.), basbariton Vladeta Popović (1940), dirigent Mladen Bašić (1978), dirigent Oskar Danon (1954-1965), dirigent Dušan Đorđević (1946), tenora Laza Jovanović, bariton Jovan Gligorijević (1952-1954), tenor Aleksandar Marinković (1952) i sopran Danica Mastilović od 1970. do 1980. godine.
Bečke primadone su bile Radmila Bakočević, sopran (1968), Milka Stojanović, sopran (1968), Milka Trnina, dramski sopran (1971), Ruža Baldani, mecosopran (1973) i Dunja Vejzović, mecosopran (1980).
– U novije vreme u Bečkoj državnoj operi nastupali su soprani Ljiljana Molnar Talajić, Milka Trnina, mecosopran Svetlana Serdar od 1994. do 2003. godine, bas Goran Simić od 1986. do 2008. godine, tenor Zoran Todorović od 1997. do 2004. kao i sopran Mirjana Uroš – nabraja Zoran Anđelković.
Mecosopran Svetlana Serdar je Beograđanka po rođenju. Upisala je studije solo pevanja na Muzičkoj akademiji kod prof. Biserke Cvejić. Posle diplomiranja 1993. postala je stipendista njujorškog Đulijarda, na kome se usavršavala kod čuvenog pedagoga, Danijela Feroa. U Njujorku (1994) svojim glasom osvaja žirije i publiku i pobeđuje na dva internacionalna takmičenja: Metropoliten opere i Operalije (Svetsko opersko takmičenje Plasida Dominga).
Ujedno Serdar osvaja Državnu nagradu SAD. Godine 1994. postaje stalni član u Bečkoj državnoj operi i nastupa kao: Magdalena (“Rigoleto”), Paulina (“Pikova dama”), Suzuki (“Madam Baterflaj”), Erda (“Rajngold”), Flošilda (“Ring”). Snimila je u Beču dva Hajdnova oratorijuma sa maestrom Brunom Vajlom za “Soni klasikal”. Nastupala je i u “Čarobnoj fruli” sa ser Rodžerom Noringtonom i Bečkom operom, koju je uživo prenosila Evropska televizija.
Debitovala je (2000) u Bavarskoj državnoj operi sa ulogom Suzuki i američkom Metropolitenu kao Treća dama kraljice noći u “Čarobnoj fruli”. U Beču je gradila karijeru zajedno sa bratom Aleksandrom Serdarom, pijanistom, sa kojim je otišla u Ameriku. U septembru 2003. godine vratila se u Metropoliten operu kao Olga Evgenije Onjegin. Svetlana Serdar je nastavila da sarađuje sa Bečkom državnom operom, sa Beogradskom operom i Kolarčevom zadužbinom. I danas je mecosporan Singer opere u SAD i Bečke državne opere.
Njenim umetničkim stopama ide sopran Gabrijela Ubavić, poreklom iz Požarevaca. Završila je Muzičku školu u rodnom gradu. Diplomirala solo pevanja na Fakultetu muzičke umetnosti BU.
– Odlazi u Beč kao stipendista Požarevca na usavršavanje kod prof. Marije Sklad Sauer. Završava postdiplomske studije na Univerzitetu za muziku i izvovođačke umetnosti, odsek scensko izvođenje opere. Pohađala je masters studije kod dive Monserat Kabalje u Saragosi 2013. godine. Prvi uspeh imala je Gabrijela prilikom nastupa u Mocartovoj „Čarobnoj fruli“ u Plzenu. Potom nastupa širom Evrope. Na „Mercedes festu“, u Francuskoj imala je solističke koncerte u Nansiju i Mecu. Dobila je više značajnih priznanja. Prvakinja je takmičenja u Karlovim varima, 2013. godine i dobitnik Zlatne značke KPZS 2017. godine – rekao nam je njen komšija Milan Šulić iz Požarevca.

Marko Lopušina