- Države koje mi nazivamo prijateljskim u svojoj istoriji bavile su se etničkim
čišćenjem srpskog naroda da bi ispisivale istoriju svoje nacije – u Bugarskoj,
S. Makedoniji, Mađarskoj, Rumuniji, Albaniji i Grčkoj.
Piše: Marko Lopušina – Foto arhiva: Rade Bakračević – “ŠTAJERSKE NOVICE”
Kada sam istraživao život Srba na prostoru Makedonije u vreme Kraljevine
Srbije i potom Jugoslavije, došao sam do saznanja da je pre vek i po tu živelo oko
pola miliona pravoslavnih Slovena, Srbo-Grka, kako su ih nazivali i popisivali
turski vladari. Ovim prostorima vladali su velikaši i kraljevi dinastija Nemanjić,
Mrnjačević i Karađorđević. Danas u Severnoj Makedoniji prema poslednjem
popisu iz 2021. godine ima samo 23.487 Srba. Moje logično pitanje glasi – gde su
nestali 470.000 Srba i starih pravoslavaca sa prostora zvanim Stara Srbija ili
antička Makedonija?
Odgovor sam našao u istorijskim knjigama i svedočanstvima, koja se danas
zarad “mira na Balkanu” prećutkuju bugarizaciju, makedonizaciji i albanizaciju
Srba. Države koje mi nazivamo prijateljskim u svojoj istoriji bavile su se etničkim
čišćenjem srpskog naroda da bi ispisivale istoriju svoje nacije na temeljima
ostataka Nemanjića i Karađorđevića – u Bugarskoj, S. Makedoniji, Mađarskoj,
Rumuniji, Albaniji i Grčkoj.
Prvo su u tursko doba bugarski egzarhisti od 1870. agresivno vršili
” pobugarivanje ” Srba u Skoplju , Ohridu i Velesu, tako što su podsticali “filetizam”.
Tražili su, na primer, da se veleško neopredeljeno stanovništvo izjasni – pod
Turcima – da je bugarsko. Odgovor je najviše zavisio od postavljenog pitanja,
seljaci bi bili navedeni na poželjni odgovor. Agenti bugarskog verskog Egzarhata
su sumnjičili Srbe kod Turaka rečima: “Srbi su u Otomanskoj imperiji jedini
nelojalan i sumnjiv narod. Oni sanjaju neprestano o srpskom carstvu i održavaju
veze sa Beogradom.”
Kako je to nasilje Bugara izgledalo pisao je Najdan Janković iz Kičeva 23.
maja 1889. godine u pismu beogradskom Društvu “Sveti Sava ” :
“Ja sam pred Božić prošle godine predao molbu društvu “Svetog Save”, da se
seljanima sela Kičeva, a za crkvu Dupljansku , dade jedno svešteničko odjejanje sa
celim priborom, pa do danas nisam dobijo ni odgovora, a kamoli šta sam tražijo.
Bugarske propagande navaljuju jednako na naše sveštenike da oni po crkvama
služe službu na bugarskom jeziku!”
KRVAVA BUGARIZACIJA
U Štipu je oktobra 1927. u atentatu poginuo brigadni general Mihailo
Kovačević . Njega su ubili pripadnici bugarske terorističke organizacije
“Makedonstvujušćih”, pod vođstvom Bugarina, Vanča Mihajlova. Oni isti koji su
- u Marseju ubili kralja Aleksandra Karađorđevića. Delovali su u Skoplju,
Tetovu, čak do Đevđelije protiv srpskog življa i SPC. Bugari su i 16. septembra - godine usred Đevđelije, bacili eksplozivnu napravu u hotelu “Novi Beograd”.
U Balkanskim ratovima bugarsko carstvo je bilo uz Turku, a u Velikom i
Drugom svetskom ratu uz Nemačku. Bugari su okupirali Staru Srbiju, Kraljevinu
Srbiju do Niša i Prokuplja, ušli u Skoplje i porušili sve spomenike Karađorđevića i
srpske crkve, manastire i groblja. Bugarska denacionalizacija Srba je izvođena u
samoj Bugarskoj, gde su otvarani logori za zarobljene Srbe. Preko 10.000 Srba
internirano je u Bugarsku. U samoj Bugarskoj bilo je 18 logora za Srbe. Najgori je
bio logor Sliven, u kome su srpski civili živi drani i klani.
Zvanično masovne gobnice bile su Duboka dolina, Kalifer, Zankova livada,
Vlaški dol, Radičeva njiva, Dubrava, Jelašnica i Sofija. Bugari su i kasnije ostali
skloni da napadaju ili da izdaju komšije. U vreme napada NATO na SRJ 1999.
godine, Bugarska je iznajmila svoju teritoriju i vazdušni prostor za bomardbere
Zapadne vojne alijanske, da ubijaju srpski narod. Potom je Bugarska postala član
EU.
Logori za Srbe, njihovo ubijanje i gladovanje do smrti izvođeni su od 1914.
do 1945. i u Mađarskoj i Rumuniji, koje su pripadale bečkom carstvu. U vreme
Velikog rata mađarske carske vlasti su internirale slavonske Srbe u zatvore u
Budimpešti. Među njima je bio i naučnik Milutin Milanković. Kada su uvedeni
preki sudovi vršeno je interniranje Srba u velikim talasima i po 50.000 ljudi
u koncentracione logore oko Segedina i Budimpešte.
U jednom nepotpunom spisku [Arhiv Srbije 1914–1918.] registrovano je kod
mesta Nekenmart 5.715 srpskih vojnika i civila sahranjenih na 114 mesta na
teritoriji današnje Mađarske. U Drugom svetskom ratu mađarski nacisti su proterali- 000 bačkih dobrovoljaca. Mađarski nacisti i hrvatske ustaše su tada u Vojvodini
i jugu Mađarske imali 13 logora za Srbe, Jevreje i Rome. Oko 13.000 Srba bilo je
zatočeno u logorima Šarvar, Barč i Nađkanjiža.
Fašisti su imali logore za Srbe i Jugoslovene i u Asodu, Kaloči, Vacu,
Vaspremu, Komaromu, u Barču, Kištarči, Garanju, Miškolcu, Debricinu, kod
Uboškog doma, u Baji, logor Tolonc – haz i logor u Fenađšagu. U Zalageršegu je
uništen spomenik Srbima. U Šatorojaujhelju je skinuta spomen-ploča postavljena- u znak sećanja na Srbe i Jugoslovene stradale tokom pokušaja proboja 22.
marta 1944.
Rumunija ima ukupno 22 srpske grobnice, odnosno 18 spomen -obeležja
spskog žrtvovanja u ratnim periodima. Najpoznatiji logor smrti za Srbe bio je u
Aradskoj tvrđavi. Logori za Srbe su postojali i u manjim mestima – Brates, Galati,
Zagna, Bržala, Mazareni, Bumbaćari, Visoara, Fundata, Dalga, Slobozia, Dropia,
Movila, Otanu, Ezenulu i Baraganu. Masovne deportacije Srba trajale su i u
Drugom svetskom ratu, kada su ova mesta opet korišćena kao logori za Srbe.
I Mađarska i Rumunija su u vreme komunizma nacionalizovali Srpsku
pravoslavnu crkvu, hramove i imanja, a potom i sve srpske škole. Danas su Srbi u
ovim zemljama nacionalna manjina sa sve manjim brojem pripadnika, a Mađarska i
Rumunija su članice EU.
KOMUNISTIČKA MAKEDONIZACIJA
Godine 1944. Tito i komunisti osnovali su makedonsku naciju i republiku
Makedoniju u sastavu FNRJ. Makedonski i jugoslovenski komunisti su potom po
nalogu Kominterne i Josipa Broza vodili tajnu politiku uništenja srpskog
nacionalnog identiteta. Sprovođeno je pokrštavanje Srba, uništavanje srpske
duhovne baštine, spomenika kulture i srpskih grobalja. Udruženi sa Bugarima i
Albancima kao neprijateljima Srba, makedonski vladari u FRNJ i SFRJ su izveli
politički proces totalne asimilacije srpskog naroda preko bugarizacija, albanizacije i
makedonizacije Srba. Srpski narod u FNRJ i SFRJ je živelo u 81 makedonskoj
opštini od ukupno 84. Bio je autothoni i većinski narod. Danas su makedonski
Srbi samo mala nacionalna manjina.
Makedonska vlast je decenijama pokrštavala Srbe i brisala sve srpske tragova.
Akademik i književnik Blaže Koneski je bio Srbin. Rođen je u selu blizu Prilepa ,
u srpskoj porodici kao Blagoje Ljamević, ali je uzeo makedonsko ime i prezime.
Tako je i srpska porodica Stojanović postala Đurovski.
Srpska kapela sa kosturnicom u Kalenici kod Štipa je uništena. Tu su bili
sahranjeni srpski vojnici stradali u borbama na Bregalnici, Ovčem, Ježevom i
Kalimatskom polju tokom Drugog balkanskog rata. Srušen je i Kamjakčelanski
junak, spomenik u Negorcima podignut 1930. palim srpskim junacima na
Solunskom frontu. Svečano je otkriven 1931. godine prilikom posete kralja
Aleksandra Karađorđevića. Nikada nije obnovljen. Spomenici su rušeni da ne bi
služili kao dokaz da su Srbi oslobodili Makedoniju i Makedonce od Turaka i od
Austrijanaca.
U vreme Drugog svetskog rata i sredinom 20. veka u Makedoniji je počelo
raseljavanje makedonskih Srba. To etničko čišćenje Srba u Makedoniji izveli su
Bugari, a nastavili Makedonci i njihovi bugaraši. Broj proteranih Srba bio je
najmanje 41.021 duša. Sabirni logori za njih bili su kod Skopja i Kumanova. Srbi
su odatle prebacivani u Bugarsku.
A potom su uništeni dokazi da su Srbi oslobodili Makedonce i od Nemaca,
pa su srušeni spomenici Srba iz Drugog svetskog rata. Prema državnoj statistici
Makedonija ima ukupno 34 grobalja, od kojih je najviše 29 ratnih spomenika
Srbima. Od toga polovina fizički ne postoji, a četvrtina je u veoma lošem stanju.
Početkom šezdesetih godina prošlog veka Titovi beogradski komunisti i Srbi
odobrili su stvaranje Makedonske pravoslavne crkve, koja je u nekadašnjem
prostoru Stare Srbije i Dušanovog casrtva otela sve hramove Srpske pravoslavne
crkve. Mnoge srpske pravoslavne svetinje makedonska vlast je tokom 20. veka
porušila ili ostavila da se sami sruše. SPC i MPC su se 2022. pomirile i dogovorile
da je pravoslavno nasleđe sa svetinjama – zajedničko.
GRČKO BRISANJE SRBA
Devedesetih godina prošlog veka u šumama makedonske strane Šar planine
nalazili su se privremeni logori za Srbe, koje je držala ilegalna albanska vojska
OVK. Srbi su odatle albanski teroristi prebacivali u Albaniju. Albanizacija srpskog
naroda vršena je poslednjih sto godina u Albaniji, na Kosmetu, u Makedoniji i
Crnoj Gori političkim nasiljem do 21. veka. Srbi su pokrštavani, menjana su im
prezimena i imena, ubijani, a hramovi i groblja Srba su rušeni.
Grčka, odnosno Solun je bio prvi prostor koji su Srbi kao slovensko pleme
posle seobe sa Karpata naselili u 7. veku. Tu su imali svoju Crkvu, konzulat, škole.
Potom su na grčkoj Svetoj Gori osnovali verski centar manastir Hilandar. Odatle se
srpski narod širio po Grčkoj i postao u 15. veku veliki i značajan narod. Tako je
bilo sve do kraja Prvog svetskog rata kada je Vresajskim ugovorom srpski narod
izbačen sa prostora Grčke i zamenjen bugarskim narodom i etničkim manjinama,
bez srpskog imena. U Varinu kod Soluna su čak grčke vlasti organizovale narodni
miting na kome je glavna politička poruka glasila – u Grčkoj nema Srba.
Unesko je utvrdio da je Grčka od 1833. godine vršila promenu srpskih, turskih i
drugih toponima, odnosno imena naselja regiona, reka, planina, manastira, tvrđava,
da bi ih učinila etnički čistim, odnosno grčkim. Do 2011. Grčka je promenila
ukupno 4.986 toponima ili naziva, koji nisu bili njenog nacionalnog porekla.
Na celom prostoru Belomorske Egejske Makedonije istraživači Maks Fasmer i
Todor Simovski registrovali su ukupno 1.107 toponima srpskog porekla. Ovi srpski
nazivi mesta, naseobina i imanja bili su u 33 okruga i 17 ostrva Grčke. U okrugu
Herin od 134 srpska naselja su, na primer, srpska imena bila Banica, Bela Voda,
Breznica, Gornji Kotori, Drenovo, Kluđerica, planina Suha Gora. U okrugu Kostur
među 138 naselja, bila su mesta Bela Crkva, Grnuša, Zabrani, Zelengrad, Klisura,
Kostur, Miroslavci, Srbsko Selo, Crni Kamen. U okrugu Kožan postojalo je selo
Srbica. Na ostrvu Krit bilo je mesto Blato, a na Krfu je neselje Vir. Kako tvrdi
Aleksandar Mitić, istraživač srpskih tragova u Grčkoj od nekada hiladu sto i sedam
- danas je samo 56 aktivnih srpskih toponima.
Države koje mi nazivamo prijateljskim u svojoj skorijoj istoriji bavile su se
etničkim čišćenjem srpskog naroda na svojim teritorijama da bi ispisivale istoriju
svoje nacije na temeljima ostataka Nemanjića i Karađorđevića. I u tome su uspele
Bugarska, Makedonija, Albanija, Mađarska, Rumunija i Grčka.