Nekada vojno (Austrougarska), a danas kroz investicije
(Mađarska), Budimpešta se nikada nije odrekla Severnog
Jadrana i Istre

Za Štajerske novice iz Budimpešte, piše: akademik Vlastimir Vujić

Nekada vojno (Austrougarska), a danas kroz investicije (Mađarska), Budimpešta se nikada nije odrekla Severnog Jadrana i Istre

Akademik Vlastimir Vujić

KOŠUTOVA IDEJA KUPOVINE RIJEČKE i ORBANOVA TRŠĆANSKE LUKE – VRLO AKTUELNE!

        Habsburški car Karlo Četvrti, 1717. godine, Trst i Rijeku proglasio je – slobodnim lukama. Tako su ova dva primorska grada postala važna pristaništa Habsburške trgovačke politike (za robni uvoz i izvoz) sa svim mediteranskim lukama. Na predlog carice Marije Terezije (kćeri cara Karla!) 1776. godine Rijeka se odvaja od Mađarsko-Hrvatske krune. Ali, nepunih pola veka kasnije (1822. godine) – DOLAZI DO OBNAVLJANJA MAĐARSKE VLADE U RIJECI i ONI JE PRETVARAJU U GLAVNU LUKU IZVOZA MAĐARSKIH POLJOPRIVREDNIH PROIZVODA! I još jedan važan (istorijski) detalj (o kome se vrlo malo zna) koji potkrepljuje (stalni!) interes Budimpešte za severni deo Jadranskog mora i poluostrvo Istru. U Rijeku 1845. godine dolazi, niko drugi do – LAJOŠ KOŠUT, VOĐA MAĐARSKIH REVOLUCIONARA! Razlog – interesovale su ga  mogućnosti za izgradnju novih lučkih terminala za izvoz ugarskih poljoprivrednih proizvoda u afričke zemlje(!), ali i izgradnja najkraćeg zeljezničkog puta između riječke luke I mađarskih žitnica! Košut je tom prilikom dao i polovinu novca za dogradnju novog dela riječkog pristaništa koji će koristiti Mađari (i koji je rađen prema projektu francuskog inženjera Hilarona Paskvala). Prve brane koje su postavljene proširile su se na područje “gatova” čime je započela dogradnja luke. Ali, zbog mađarske revolucije i rata protiv Habsburga obustavljena je – i izgradnja luke i svi planovi vezani za izgradnju železnice između Rijeke i Budimpešte(!?) i kompletan promet prebačen je u Trst. I na tome je ostalo, jer je Rijeka prvo pripala Kraljevini Italiji, potom SFRJ i na kraju – Republici Hrvatskoj.

         Luka Trst najveća je na Jadranu   

I onda, stigao je (ovih dana) – novi šok iz Budimpešte. I to u režiji, koga drugoga do – premijera Mađarske Viktora Orbana! Naime, na 105. godišnjicu gubitka Rijeke (jedinog izlaza na more koji je Ugarska imala na svom delu monarhije) – MAĐARSKA ĆE PONOVO DOBITI PRISTANIŠTE NA JADRANU! OVOGA PUTA – REČ JE O TRSTU (ITALIJA) GDE JE SEVERNI KOMŠIJA SRBIJE JOŠ PRE ŠEST i PO GODINA (2018.) KUPIO LOKACIJU ZA IZGRADNJU SOPSTVENE LUKE! Orban je na pomenutu investiciju stavio oznaku “tajnosti”, a za sada se zna da je reč o 650 METARA DUGOJ OBALI ZA PRISTAJANJE TERETNIH BRODOVA KOJI ĆE PREVOZITI ROBU MAĐARSKIH IZVOZNIH KOMPANIJA. PREDVIĐENO JE DA LUKA POČNE DA FUNKCIONIŠE 2028. GODINE, KAO i DA ĆE SE TO PODRUČJE NAKON OTVARANJA – POSTEPENO MODERNIZOVATI i PRILAGOĐAVATI KONKRETNIM POTREBAMA.

           Rijeka je najveća luka u Hrvatskoj i ima rekrordan broj kontejnera

 Predstavnici mađarske parlamentarne opozicije izneli su u medijima podatak da je Orban pomenutu parcelu u tršćanskoj luci (u sklopu koncesionog ugovora platio 31 milion evra). Međutim, italijanski list “Intrieste” nedavno je objavio da je ukupna procenjena cena pomenutog terminala (već) dostigla 200 miliona evra (što uključuje i ulaganja italijanske strane u infrastrukturu).

            Premijer Viktor Orban već nekoliko puta je ponovio da Mađarska gubitak riječke luke (posle raspada Austrougarske) – nikada nije mogla da nadoknadi!? Iako je to nadomestila izgradnjom brojnih rečnih luka na Dunavu (najveća je na severnom delu budimpeštanskog ostrva Čepel) – preko njih se odvijao deo mađarskog izvoza koji je bilo moguće realizovati rečnim putem. SADA, PREMA ORBANOVIM REČIMA, TRŠĆANSKA LUKA PREVASHODNO ĆE BITI NAMENJENA  ZA IZVOZ MAĐARSKIH PROIZVODA – PARTNERIMA IZVAN EVROPSKE UNIJE! ON JE ISTAKAO DA JE MAĐARSKA PO OBIMU SVOG IZVOZA OD 148 MILIJARDI EVRA – 34 DRŽAVA NA SVETU i DODAO – DA JE NA NEDOVOLJNU KONKURENTNOST  ZEMLJE DIREKTNO UTICAO NEDOSTATAK MORSKE LUKE!