Portret Srpkinje iz Beča
STAZAMA MINE KARADŽIĆ
– Akademik Svetlana Matić, književnica i profesorka iz Beča danas
ja najangažovanija Srpkinja u dijaspori. Vodi saradnju Srba i
Austrijanaca, bori se za srpski nacionalni identitet i za Srpski
kulturni centar u prestonici iseljenih Srba
Piše: Dr Marko Lopušina
Šestog juna 2025. godine u Biblioteci grada Beograda gošća iz
Beča, profesorka Svetlana Matić predstaviće svoju novu
knjigu „Heroina života Mileva Marić Ajnštajn”. To je delo kojim
akademik Matić i njeno Austrijsko – srpsko kulturno društvo
„Vilhelmina Mina Karadžić” u Beču, Beogradu, Novom Sadu i
Podgorici obeležavaju 150 godina od rođenja ove naše i svetske
naučnice. Promocija počinje u 19 sati, uz muzičku pratnju grupe
„Bistrik” i velike muzičke umetnice Bilje Krstić.
– Knjigu „Heroina života Mileva Marić Ajnštajn” predstavila sam
nedavno u Beču u Magistratu pete opštine, koju kao predsednica
vodi naša Silvija Janković. Posle Beča dolazim u Beograd sa istim
programom, jer se trudim da relizujem odredbe Sporazuma o
kulturnoj saradnji, koji imaju austrijska i srpska prestonica. To je
ujedno i moj doprinos širenju srpske kulture među Austrijancima u
Austriji, gde živi oko 300.000 Srba. Beč je sa 200.000 Srba glavni
grad naše dijaspore, a Beograd je glavni grad naše matice i svih
Srba sveta, pa zašto ne bismo stalno i uvek bili zajedno – pita se
profesorka Svetlana Matić.
Rođena je Beograđanka, u kome je završila Pedagošku
akademiju za obrazovanje nastavnika razredne nastave i Filozofski
fakultet, odsek pedagogija. Radila je kao nastavnik razredne nastave u
Ripnju i Beogradu. A onda je pre više od četvrt veka sa majkom otišla na
rad u Austriju. Tamo je na Višoj teološko-pedagoškoj školi u
Štrebersdorfu kraj Beča i stekla zvanje nastavnika pravoslavne
veronauke. Danas profesorka Matić radi u bečkoj prosveti kao nastavnik
za bosanski, hrvatski i srpski jezik u školi za decu stranih radnika. Kroz
tu državnu školu realizuje mnoštvo značajnih projekata koji podstiču
dvojezičnost i očuvanje maternjeg jezika i kulturnog identiteta učenika. I
stalno se vraća svom Beogradu.
– Kada sam kao pedagog počela da pišem bukvar, nastavne listove,
pravila pravoslavlja, dečije bisere kazivanja, pesme za decu te
knjige sam štampala u Beogradu i tako moj grad spajala sa Bečom.
Onda sam nastavila da pišem za odrasle knjige o znamenitim
Srpkinjama, o Srbima u Austriji, gde živimo pet vekova i o
tragovima bečkih Srba u ovom gradu, koji je i Vukov i srpski.
Pisala sam i za austrijske Srbe i za Austrijance, jer želim da što
bolje upoznaju jedni druge. Srbi su utkani u istoriju Austrije, jer je
Srpkinja napisala tekst njene himne i Beča, koji je branio grof
Đorđe Branković, a gradio slavni Milutin Milanković. Danas
Austirjuu pop kulturi predstavlja mlada Srpkinja, autorka stihova
pesme koja je pobedila na Evroviziji – objašnjava svoju petriotsku
potrebu da zbliži dva naroda.
Knjiga “Srbi u Austriji” je prevedna na nemački jezik, a knjiga
“Tragovi bečkih Srba”, koja sadrži opis 57 srpskih destinacija u
austrijskoj prestonici, zintirigirala je gradonačelnika Mihaila Ludviga da
sam predloži da se ovaj srpski vodič prevede na nemački i postane
dostupan svim Bečlijama.
Kao srpski aktivista i austrijska nastavnica Matić je bila generalni
sekretar u Srpskom- prosvjetnom kulturnom društvu “Prosvjeta” u Beču,
u čijem je osnivanju 2011. godine učestvovala. Članovi ovog društa, i
sama profesorka Matić zajedno su u saradnji sa gradom Bečom otvorili
park koji je dobio ime srpske snaje Dijane Budisavljević, humanitarke
koja je spasavala srpsku decu od ustaša u NDH. Kada joj čelnici ovog
društva nisu ukazali poverenje da radi monorafiju o Srbima u Austriji,
napustila je “Prosvjetu” i formirala svoje Austrijsko – srpsko kulturno
društvo „Vilhelmina Mina Karadžić”.
– Novom društvu dala sam ime Mine Karadžić, jer je ona bila prava
Srpkinja i prava bečka dama. Pisac, prevodilac, slikarka, dama sa
Srpskog bala, koja je oduševila Bečlije kada se pojavljivala u
divnoj srpskoj nošnji. Predložila sam, a Austirjanci, i Uprava grada
Beča i vlasnik zgrade u kojoj je Mina stanovala, su prihvatili da
postavimo Spomen-ploču “Vilhelmina Mina Karadžić”. Na
svečanom otavaranju bili su i naš ambasador, i naš vladika, i
gradski političari i žitelji Beča. I svi su bili oduševljni što Beč
dobija još jedan znamenit istorijski srpski trag, mali spomenar na
Minu Karadžić – srećna je i danas zbog tog uspeha profesorka
Svetlana Matić, koju su naši ljudi počeli da zovu “nova Mina
Karadžić”.
Akademik Svetlana Matić, književnica i profesorka iz Beča danas ja
najangažovanija Srpkinja u dijaspori. Vodi saradnju Srba i Austrijanaca,
bori se za srpski nacionalni identitet i za Srpski kulturni centar u
prestonici iseljenih Srba. U Zajednici srpskih klubova u Beču, gde su
prostorije njenog društva i njene biblioteke, organizovala je sa gostima iz
Srbije i iz Austrije nekoliko izložbi i tribina, kao na primer, o srpskoj
ćirilici, o srpsko-austrijskim odnosima, o srpskim tragovima u Beču, o
velikim Srpkinjama.
Posle knjiga o Vilhelmini Mini Karadžić, Milici Stojadinović
Srpkinji akademik Svetlana Matić objavila je nedavno svoje treće delo o
slavnim Srpkinjama. „Heroina života Mileva Marić Ajnštajn”:
– Mileva Marić je bila prva teoretska fizičarka na svetu. Prvo je
bila supruga fizičara Alberta Ajnštajna od 1903. do 1919. godine, a
posle razvoda bila je Albertova naučna inspiracija, saradnica i
koautor njegovih najvažnijih naučnih radova iz oblasti fizike i
teorije relativiteta. Zahvaljujući njenom doprinosu, svet nauke
možemo da posmatramo sa nove tačke gledišta. Posedovala je
veliki potencijal iz oblasti matematike, algebre i fizike. Bila je
muzički nadarena. Nobelovac Albert Ajnštajn negirao je Milevu
kao svoju suprugi, ali je nije negirao kao naučnicu. Takvu je kao
veliku naučnici prihvatio srpski narod i čitav svet – istakla je
autorka Svetlana Matić predstavljajući svoju novu knjigu u sedištu
Pete bečke opštine.
Akademik Svetlana Matić redovni je je član Srpske kraljevske
akademije inovacionih nauka SKAIN u Beogradu — odeljenja
Društvenih nauka, redovni je član Matice srpske, Udruženja književnika
Srbije, Udruženja književnika Vojvodine, Udruženja “Milutin
Milanković”, Udruženja pisaca “Sedmica” iz Frankfurta, od kog je
nedavno dobila Zahvalnicu za doprinos u razvoju srpske kulture u svetu.
Profesorka Matić većinu svojih srpskih projekata predstavila je
našim zajednicama u Slovačkoj, Mađarskoj, Francuskoj, Nemačkoj,
Rumuniji, SAD, a i u Srbiji, Crnoj Gori i Republici Srpskoj.
– Jedinstvo i sloga srpskog naroda su ideja vodilja svih mojih
patriotskih aktivnosti iz koje niču programi za očuvanje i razvoj
srpskog nacionalnog ideniteta u rasejanju, kao i afirmacije srpske
kulture kako u otadžbinskim zemljama, tako i u inostranstvu. Zato
sam bila aktivna na Saborima dijaspore, koji su održavani u
Beogradu, gde sam govorila i predlagala da matica Srbija pojača
svoje aktivnosti na jačanju srpske dijaspore. Nije dovoljno da
Srbija samo šalje novac i finanisra rad naših klubova, udruženja i
saveza u tuđini. Potrebno je da Srbija učini da ta tuđina, u kojoj živi
i radi par miliona naših ljudi, bude prepoznatljiva kao njihova
otadžbina – kaže akademik Svetlana Matić.
To je po njenom mišljenju glavni razlog zašto je u dva navrata
na Saboru dijaspore u Beogradu, u razgovorima sa srpskim
ambasadorima u Beču, sa čelnicima austrijske prestonice,
predlagala da glavni grad srpske dijaspore dobije svoj Srpski
kulturni centar.
– Mi Srbi imamo svoje kulturne centre u Parizu, u Šangaju, u
Glini, na primer, ali nemamo u gradu Beču sa 200.000 Srba i dva
miliona Bečlija. Postojao je nekad davno jugoslovenski centar, pa
KC “Branko Radičević”, ali su se oni ugasili. Sada nam je
neophodno da imamo novi Srpski kulturni centar, koji bi bio stub
našeg nacionalnog života u Austriji, ali i glavna institucija za
kulturnu saradnju sa Austrijancima i Bečlijama. Da bi Beč upoznao
i što bolje razumeo nas Srbe, treba da vidi i doživi srpsku kulturu.
Nije dovoljno to što je Beograđanin direktor Državne bečke opere,
sigurno, najpoznatije u Evriopi, i što u njoj nastupa desetak
Srpkinja, diva bečke opere. Potrebno je da Beč i Bečije znaju da su
Srbi gradili ugled i slavu i njihove opere, i njihovih akademija, i
njihove prestonice – objašnjava akademik Svetlana Matić.
Kakva je uporna u svojim nastojanjima da širi svest i saznjanja
o srpskom narodu u inistranstvu i u otadžbinskim zemljama,
sigurno je, da će profesorka Svetlana Matić i na svom gostovanju u
junu, u Biblioteci grada Beograda, govoriti o tome da i glavni grad
srpske dijaspore Beč, treba da izraste u istinsku srpsku prestonicu u
rasejanju.
Antrfile
PREGRŠT NAGRADA
Teško je nabrojati sva priznanja koje je za svoj patriotski i
književni rad dobila profesorka Matić. Na Dan državnosti prošle
godine predsednik Srbije Aleksandar Vučić odlikovao je Zlatnom
medaljom za zasluge za postignute rezultate u jačanju odnosa
Republike Srbije i Republike Austrije u javnim i prosvetnim
delatnostima. Dobitnica je Specijalne povelje Narodne skupštine R.
Srbije, Vukove povelje, Zlatne značke KPZ Srbije, Tesline zlatne
medalje, Književne nagrade “Rastko Petrović”, Gramate “Diana
Budisavljević”, kao i posebnih nagrada Kultur-kontakt Austrije i
Ministarstvo za obrazovanje, umetnost i kulturu Austrije.