Srpska dijaspora

• Mlada Parižanka, slikarka i dizajner Danica Marinković, poznata kao umetnica Dana Mar, napustila je svoju karijeru i posvetila se ulozi supruge, majke i Njenog kraljevskog visočanstva. Već je ušla u istoriju kao Srpkinja koja je obezbedila budućnost kraljevske porodice

Piše i foto: Marko Lopušina 

        Američki i kanadski Srbi su tokom juna imali izuzetnu priliku da prvi put upoznaju Njeno kraljevsko visočanstvo princezu Danicu od Srbije. U dva navrata u SAD i u Kanadi princeza Danica Karađoređvić govorila je javno o svom životu u kraljevskoj porodici, ali i o ulozi Srpkinja u modernim vremenima. Zapravo, na prvom svom predstavljanju “Princezino veče” u Čikagu, princeza Danica je iznela svoje poglede na svet, život, vaspitanje dece, porodične vrednosti, očuvanje nacionalnog i kulturnog identiteta Srba u rasejanju. 

           Princeza Danica, Princ Filip i Rade Bakračević, urednik Štajerskih novosti

Sličan nastup pred Srbima princeza je imala i u Kanadi. Program je počeo kratkom biografijom princeze Danice, podsećanjem na njenog oca, slavnog slikara Milana Cileta Marinkovića, godine provedene u Parizu i Londonu, završene fakultete primenjenih umetnosti i, konačno, upoznavanje sa princom Filipom, veridbu i venčanje.

            Princeza Danica rođena je 17. avgusta 1986. godine u Beogradu. Od 1992. godine, zajedno sa svojim roditeljima živi u Parizu, gde započinje osnovnu školu, vraća se u Beograd, pa zatim ponovo u Pariz 1997. godine, gde završava gimnaziju kao i celokupne studije. Kćerka je eminentnog srpskog savremenog slikara Milana Cileta Marinkovića i majke Zorice Bebe Marinković, diplomirani ekonomista.Umetnički život njenog oca je donekle odredio i njenu profesionalnu orijentaciju pa je buduća gospođa Karađorđević na pravom putu da postigne slavu svog oca.

• – Često sam krišom umakala prst ili celu ruku u bogate nanose boje na novonastalom platnu, koje su mi delovale jestivo. Ciletov atelje bio je moje dečje carstvo, boje, četke, palete, knjige. Rasla sam sa mirisom terpentina u prostoru punom vrištavih prizora na Ciletovim velikim platnima, okružena raznovsrsnim likovima sa slika – kazivala je princeza novinarima.

       Danica je diplomirala na Akademiji primenjenih umetnosti u Parizu, odsek za grafički dizajn i vizuelnu komunikaciju. Pohađala je Univerzitet Sorbona – Pariz IV, smer uporedna književnost i slavistika, gde stiče diplomu drugog stepena studija. Master studije grafičkog dizajna i komunikacija završava na Univerzitet umetnosti u Londonu (UAL) – Čelzi koledžu za umetnost i dizajn. Govorila je da joj je kao student i Parižanki strašno teško palo bombarodvanje NATO njene otadžbine i rodnog grada Beograda. 

• To je ojačalo moju ljubav prema otadžbini i našem narodu – rekla je princeza Danica američkim I kanadskim Srbima.

ISTORIJSKO VENČANJE

         U okviru svoje osnovne profesije grafičkog dizajna i vizuelnih komunikacija, posebno je orijentisana ka izdavaštvu i to ka dizajnu kataloga likovnih umetnika, umetničkog i pozorišnog plakata. Takođe, kreativno se izražava kao kolažista. U Parizu je imala umetnično ime Dana Mar.Član je Udruženja likovnih i primenjenih umetnosti i dizajnera Srbije – ULUPUDS-a od 2010. godine, u dizajn sekciji.

       Od brojnih samostalnih izložbi kolaža u Beogradu, Princeza Danica ističe izložbe u Ustanovi Kulture Parobrod, u New Moment galeriji, u galeriji Atrijuma Biblioteke Grada Beograda, u Supermarket concept store-u, kao i u Galeriji Ozone, dok u Parizu ističe izložbe Galerie Origines i Galleries Artessepia u okviru manifestacije manifestacije Carré Rive Gauche, Saint-Germain des Près. Njeni kolaži su nekoliko godina uzastopno izloženi na Bijenalu savremene umetnosti u Parizu.

         Među brojnim ostvarenim projektima u okviru osnovne profesije grafičkog dizajna i vizuelnih komunikacija, dobija nagradu BINA (Međunarodna nedelja arhitekture Beograda) za arhitektonski događaj 2010. godine za projekat „Portreti arhitekata – retrospektivna izložba članova arhitektonske sekcije ULUPUDS-a 1953-2010.“, kao i plaketu Majskog salona Udruženja likovnih i primenjenih umetnika Srbije (ULUPUDS) 2011. godine.

         Kako su Cile i Beba Marinković bili česti gosti prestolonasledniku Aleksandru Karađorđeviću u Kraljevskom dvoru na Dedinju, a i u inistranstvu, sasvim prirodno je bilo da se i njihova ćerka Danica družila sa prinčevima Filipom, Aleksandrom i Petrom, kao i sa njihovom majkom princezom Marijom, koja živi u Sevilji. Prinčevi su tada govorili engleski i španski. Njihovo poznanstvo preraslo je u intimno prijateljstvo Filipa i Danice 2015. godine, zahvaljujući zajedničkim prijateljima i čestim susretima kako u britanskoj prestonici, tako i na Kraljevskom dvoru u Beogradu. U to vreme princ Filip je često dolazio u Srbiju i govorio kako želi da živi u Beogradu pored svog oca. Počeo je da uči srpski jezik.

• Venčao ih je patrijarh srpski Irinej u Sabornoj crkvi u Beogradu, 7. oktobra 2017. godine. To je bilo prvo Kraljevsko venčanje u Beogradu nakon svadbe kralja Aleksandra i kraljice Marije, 8. juna 1922. godine. Krajem februara 2018. godine dobili su sina  Stefana, koji je prvi Kađorđev potomak rođen u Beogradu nakon 90 godina. A početkom novembra 2023. godine dobili su kćerku  Mariju, koja je prvo žensko dete u naslednoj liniji dinastije Karađorđević nakon princeze Jelene, kćerke kralja Petra I i knjeginje Zorke rođene 1884. godine  – rekao nam je Uroš Parezanović, portparol na Kraljevskom dvoru. 

        Svojom udajom mlada Parižanka, slikarka i dizajnerka Danica Marinković, poznata kao umetnica Dana Mar, intelektualka koja govori četiri jezika, srpski, frnacuski, engleski i španski, napustila je svoju francusku karijeru i posvetila se ulozi supruge, majke i princeze, odnosno Njenog kraljevskog visočanstva. Njihov brak smatrao se od početka važnim simbolom kontinuiteta i obnove kraljevske tradicije u Srbiji i same dinastije Karađorđević. 

        Sa suprugom princom Filipom živela je kao građanka u beogradskom stanu kod Kalenić pijace. Tek 2024. godine, nakon što je princ Filip proglašen za naslednika dinastije Karađoređvić, pa zajedno sa decom отпочињe заједнички живот у Сламнатој кући у оквиру Краљевског dvora на Дедињу. Ova kuća bila je atelje kraljice Marije, ali i prostor koji je ona, kao veliki mecena, ustupila mladim umetnicima da tamo stvaraju. Ta kuća je, takođe, korišćena kao učionica za sva tri sina kralja Aleksandra, posebno Filipovog dedu kralja Petra II. Zato je izuzetno značajno da taj prostor bude deo tradicije dinastije Karađorđević, i to u kontekstu u kojem je korišćen za vreme kraljice Marije.

NASLEDNICI DINASTIJE KARAĐORĐEVIĆA

U Slamenog kući, gde žive kao porodica Filip I Danica Karađorđević sa decom otpočelo i obrazovanje princa Stefana i princeze Marije u duhu kraljevske dinastije srpskog naroda.

• Biti majka Stefanu i Mariji za mene je veliki blagoslov i prema njima imam veliku odgovornost. Živimo u duhu tradicije i pravoslavlja i želimo da naša deca odrastaju u skladu s tim vrednostima. Ali, s druge strane, želimo da im damo mogućnost da u svemu tome budu autentični, svoji. Srećno smo da žive u Srbiji, zemlji u kojoj su rođeni. Još su deca, pa ih ne opterećujemo previse kraljevskim obavezama. Važno nam je da odrastaju sa vršnjacima. Kada smo na mestima značajnim za dinastiju Karađorđević, kao na Oplencu, Stefan je svestan svog porekla. Prepoznaje pretke na slikama, spomenicima, u knjigama, a posebno voždov lik, čiji je spomenik u našoj blizini. Ali njegovo poreklo i pripadnost istorijski značajnoj dinastiji nije centralna tema naših razgovora – prinala je jednom prilikom princeza Danica.

       Ipak, roditelji su bili srećeni kada je sin Stefan na Hilandaru izrekao molitvu “Oče naš”. Princ Stefan je već sa četiri godine bio u Visokim Dečanima, Gračanici, Prizrenu, mestima ključnim za srpski identitet. Sina, a sada i ćerku mladi Karađorđevići vode sa sobom na zvanične događaje, pa mališani već učetvuje u kraljevskom protokolu. Oboje dece su sa roditeljima bili u prinčevskoj poseti SAD i Kanadi.  

          Prilikom susreta u dijaspori, u SAD i Kanadi princeza je dobila dosta pitanja. Jedno od njih je bilo šta je to konkretno što vi Karađorđevići možete da date Srbiji i narodu?

         – Filip i ja se još od venčanja trudimo da titulu koja nam je data stavimo u korist pojedinaca, organizacija i ljudi čiji glas treba da se čuje. Naša je dužnost da svoj glas i kredibilitet iskoristimo za značajne teme, ali i rešenja i tako doprinesemo društvu. Vrednosti za koje se zalažemo, kao što su negovanje tradicije i očuvanje srpskog kulturnoistorijskog nasleđa, od velikog su značaja za naš kolektivni identitet u kom dinastija Karađorđević ima posebno mesto. Tradicionalne vrednosti stavljamo u korist modernih ideja koje zastupamo i svojim primerom pružamo podršku mladim ljudima u Srbiji, što u nama stvara veliku odgovornost. Takođe, kao članovi kraljevskih porodica širom Evrope, pripadamo velikoj kraljevskoj nadnacionalnoj porodici i to je veliki kapital koji može biti samo od koristi svakoj od zemalja koja ima svoje predstavnike među njima – odgovorila je princeza Danica.

          Nakon toga princeza Danica se lično obratila gostima rečima o čuvanju i gubljenju identiteta u dijaspori, asimilaciji u dalekom svetu, o jeziku kao osnovi tog identiteta, sve to potkrepljeno premirima iz ličnog života. Kako princ Fili i pronceza Danica imaju svoju Kraljevsku fondaciju, otkrili su plan o zajedničkom projektu tog medija i Kraljevske fondacije po imenu “Srpski kamp”:

•  Serbian Camp bi od sledeće godine trebao da na jednom mestu okuplja decu i omladinu iz dijaspore i otadžbine. Sve sa ciljem građenja veza koje bi bile garant očuvanja nacionalnog identiteta i jedinstva srpskog naroda, čija skoro polovina trenutno živi van granica Srbije – otkrila je princeza Danica Karađorđević, nova ličnost u kulturnom životu Srbije i srpske dijaspore, sa suprugom princom Filipom nove starešine kraljevske porodice Karađorđević i istorije srpskog naroda.